The Dutch Soy Coalition

De mondiale sojaproblematiek vraagt om mondiale oplossingen. Gezien de omvang en de urgentie van de problemen dringt de Nederlandse Sojacoalitie er bij alle relevante spelers op aan om bij te dragen aan het terugdringen van de impact van productie, transport, verwerking en consumptie van soja.

Wat is het probleem?

Soja is in de afgelopen jaren uitgegroeid tot een van de belangrijkste mondiale handelsgewassen. Nederland is - na China - de grootste soja-importeur ter wereld en is als grote verwerker een belangrijke speler op de wereldmarkt. Soja is zeer eiwitrijk en wordt in Europa vooral gebruikt voor de productie van veevoer.

Voor de sojateelt worden in Zuid-Amerika grote oppervlakten tropische bossen en savanne gekapt. Soja is daarmee een hoofdoorzaak van vernietiging van de natuur geworden. De expansie van soja gaat eveneens gepaard met conflicten over landrechten, schending van arbeidsrecht, milieuvervuiling, bodemerosie, gezondheidsproblemen en verlies van lokale voedselzekerheid en werkgelegenheid in Zuid-Amerika.

er verdwijnt jaarlijks 1,5 tot 2 miljoen hectare tropisch bos en savanne voor de sojateelt (de helft van de oppervlakte van Nederland);
kleine boeren en lokale gemeenschappen worden van hun land verdreven om plaats te maken voor grootschalige sojateelt;
sojateelt genereert nauwelijks werkgelegenheid; tegelijkertijd zijn de arbeidsomstandigheden in sommige productiegebieden zeer slecht;
soja wordt voor de export geproduceerd en draagt niet bij aan voedselproductie voor de lokale markt;
negentig procent van alle soja wordt gebruikt in veevoer. Daarmee is zij een belangrijke motor achter de bio-industrie, een sector die ernstige milieuvervuiling en dierenleed veroorzaakt en bijdraagt aan een oneerlijke voedselverdeling;
het gebruik van genetisch gemanipuleerde zaden neemt hand over hand toe. Behalve dat genetische manipulatie een onberekenbare techniek is, stijgt hiermee nu al het gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Gevolgen zijn onder meer erosie, watervervuiling en gezondheidsproblemen.

De Nederlandse bio-industrie maakt op grote schaal gebruik van soja die in Zuid-Amerika wordt geproduceerd. Van alle geïmporteerde soja wordt negentig procent verwerkt in veevoer. Vooral vleeskuiken-, varkens- en rundveehouders profiteren van de goedkope import van soja. Terwijl Nederland hierdoor kampt met een ernstig mestoverschot moeten in Zuid-Amerika de onttrokken voedingsstoffen weer aangevuld worden met grote hoeveelheden vervuilende kunstmest. Tegelijkertijd houdt de goedkope soja-import een duurzamere regionale veevoerproductie in Nederland en Europa tegen, omdat wij geen veevoer kunnen produceren dat hiermee kan concurreren.

Wat is de Nederlandse Sojacoalitie?

Tien Nederlandse organisaties hebben zich georganiseerd in de Nederlandse Sojacoalitie: Both ENDS (secretariaat), Cordaid, FairFood, Wereld Natuur Fonds, ICCO, IUCN Nederlands Comite, Stichting Natuur en Milieu, Kerkinactie, Milieudefensie, Oxfam Novib en Solidaridad. Het non-profit onderzoeks- en adviesbureau AIDEnvironment biedt inhoudelijke ondersteuning.

De mondiale sojaproblematiek vraagt om mondiale oplossingen. De Nederlandse Sojacoalitie werkt daarom samen met een groot aantal organisaties in Zuid-Amerika, Europa, de Verenigde Staten, India en China. Zo onderhoudt zij contacten met Zuid-Amerikaanse (boeren)organisaties, lokale bevolkingsgroepen die verdreven zijn door de oprukkende sojateelt, kleine sojaboeren, organisaties die lobbyen tegen het landbouwbeleid van de Wereldhandelsorganisatie en organisaties die zich richten op de discussie rond genetisch gemanipuleerde soja.

Missie Nederlandse Sojacoalitie

De productie van soja heeft ernstige gevolgen voor zowel het milieu als op sociaal vlak in alle landen waar soja wordt verbouwd. Het betreft hier gevolgen als ontbossing, conflicten over landrechten, milieuvervuiling en gezondheidsproblemen die worden veroorzaakt door het gebruik van pesticiden. Omdat Nederland de op één na grootste importeur van soja ter wereld is, hebben Nederlandse maatschappelijke organisaties hun krachten gebundeld in de Nederlandse Sojacoalitie met als doel het werk van hun partnerorganisaties in sojaproducerende landen te ondersteunen en te completeren.

De Nederlandse Sojacoalitie spoort alle relevante spelers in de sojaketen – van producenten tot consumenten - aan om concrete maatregelen te nemen om de gevolgen van de sojaproductie op sociaal vlak en de impact ervan op het milieu terug te dringen. De relevante spelers moeten niet alleen streven naar verantwoorde sojaproductie, maar ook naar het verminderen van de consumptie ervan. Voor de komende vijf jaar heeft de Nederlandse Sojacoalitie de volgende missie, visie en strategie ontwikkeld, waarbij drie elementen de sleutel zijn tot verandering.

1. Missie

Wij, de Nederlandse Sojacoalitie, streven ernaar om de negatieve gevolgen van de productie, het transport, de verwerking en de consumptie van soja, zowel op sociaal vlak als voor het milieu, terug te dringen.

2. Visie

Om te slagen in onze missie werkt de Nederlandse Sojacoalitie aan een combinatie van thema’s, waarbij verschillende doelgroepen worden aangesproken.

2.1. De thema’s: de drie V’s

Verantwoorde sojaproductie

De volgende twee kernactiviteiten hebben als doel de sojaketen verantwoorder te maken:

Het terugdringen van de impact van sojaproductie, of verbetering in het systeem zelf. Hierbij streven wij ernaar om de negatieve gevolgen terug te dringen of om bepaalde aspecten van de huidige sojaproductie te verbeteren. Voorbeelden hiervan zijn beter management en het bieden van de mogelijkheid voor kleine boeren om gecertificeerde soja te produceren.
Het mogelijk maken van ‘volledige’ duurzaamheid, of verbeteringen van het systeem. Hierbij streven wij naar ‘volledige’ duurzaamheid van de sojaproductie. Dit betreft een breed scala aan kwesties waaronder de rechten van (kleine) boeren, zaaddiversiteit en machtsrelaties in de keten.

Vervanging

Eén van de belangrijkste toepassingen van soja is de verwerking ervan in veevoer. De activiteiten onder dit thema richten zich op het vervangen van soja in veevoer door andere ingrediënten die rijk zijn aan proteïnen. Voorbeelden van dergelijke activiteiten zijn (voor)onderzoek naar alternatieve voedselgewassen die in Europa geproduceerd kunnen worden. Door de vraag naar soja op deze manier te verminderen kan het hoofd worden geboden aan de dreigingen die het gevolg zijn van de expansie van de sojaproductie in Zuid-Amerika.

Vermindering

Deze activiteiten richten zich op het verminderen van (vlees)consumptie. Aangezien soja voornamelijk wordt verwerkt in veevoer kan een verminderde consumptie van vlees bijdragen tot het terugdringen van de gevolgen van (de expansie van) sojaproductie. Een voorbeeld van activiteiten onder dit thema is het bewust maken van de consument met betrekking tot het verband tussen enerzijds het consumeren van vlees en anderzijds de sojaproductie in Zuid-Amerika. De activiteiten zetten ook een ander belangrijk gebruik van soja op de agenda, namelijk het gebruik ervan voor biodiesel. De leden van de Nederlandse Sojacoalitie zullen, in samenwerking met andere niet-gouvernementele organisaties, aandacht besteden aan deze kwestie met als doel ervoor te zorgen dat het gebruik van niet-duurzaam geproduceerd basismateriaal voor biodiesel wordt teruggedrongen.

2.2. De doelgroepen

Om onze missie te doen slagen zal de Nederlandse Sojacoalitie een beroep doen op en samenwerken met vijf typen spelers.

Maatschappelijke organisaties (partnerorganisaties in het Zuiden, Europa en de Verenigde Staten)
(Lokale) overheden (voornamelijk de Nederlandse overheid en instellingen van de Europese Unie)
Producenten (kleine, middelgrote en grote producenten)
Bedrijfsleven en financiële instellingen (Nederlandse en Internationale organisaties en brancheorganisaties)
Consumenten en de media (in Nederland)

Download missie Nederlandse Sojacoalitie

Wat kunt u doen?

Consumenten

Met publiekscampagnes brengt de coalitie de vaak onbekende, negatieve gevolgen van sojateelt en -expansie onder de aandacht van de consument, met als belangrijkste punten:

de relatie tussen de Nederlandse (vlees)consumptie en de verslechtering van het milieu en de sociaal-economische situatie in productielanden. Door minder of bewuster vlees te eten (zoals biologisch vlees) kan iedereen een bijdrage leveren;
importeurs en verwerkers kunnen door middel van inkoopcriteria zorgen voor een meer verantwoorde sojateelt. Consumenten kunnen, samen met de organisaties in de Nederlandse Sojacoalitie, druk uitoefenen op deze bedrijven;
door te vragen naar de herkomst van soja, bijvoorbeeld in de supermarkt of bij bedrijven, kunnen consumenten druk uitoefenen zodat maatschappelijk verantwoord ondernemen serieus genomen wordt.

Bedrijven

Ook bedrijven hebben een verantwoordelijkheid. Binnen een breed samenwerkingsverband van Braziliaanse niet-gouvernementele organisaties zijn sociale en ecologische minimumcriteria opgesteld voor de productie van soja. De minimale eisen vormen voor de leden van de Nederlandse Sojacoalitie de basis voor overleg met in Nederland gevestigde bedrijven, multinationals en banken.

De minimumeisen die gesteld worden zijn:

de soja is geproduceerd met inachtneming van de lokale wetgeving op het gebied van landbezit, arbeidsrechten, het milieu en de vrijheid om zich te organiseren;
de sojaproductie en het transport hebben niet geleid tot aantasting van ecologisch waardevolle gebieden zoals tropische regenwouden, savannes of moerasgebieden;
de sojaproductie voldoet aan de internationale en nationale milieueisen met betrekking tot gebruik en beheer van water en bodem;
de soja is geproduceerd op percelen van gelimiteerde grootte (met het oog op de bescherming van biodiversiteit en lokale boeren en om erosie tegen te gaan);
de soja mag niet afkomstig zijn van grond die na een nader te bepalen datum is ontbost om zo verdere ontbossing tegen te gaan;
er wordt markttoegang geboden voor kleinschalige producenten;
de soja is niet genetisch gemanipuleerd.

Bestuurders

De rol van nationale overheden in de verduurzaming van de sojaketen is van cruciaal belang. Zij dienen regelgeving te maken om alle bedrijven ertoe te verplichten concrete maatregelen te nemen. Koplopers moeten beloond worden en achterblijvers ontmoedigd. Het bedrijfsleven heeft zelf ook baat bij heldere regelgeving die geldt voor alle bedrijven. Gelijke monniken, gelijke kappen. Alleen overheden kunnen dit garanderen. De Nederlandse Sojacoalitie stimuleert ontwikkeling van deze regelgeving.

Voor meer informatie:

Secretariaat Nederlandse Sojacoalitie

Both ENDS

tel.: 020-6230823

e-mail: nsc@bothends.org